Η κατάσταση που αντιμετωπίζει σήμερα ο οδηγός στην Εγνατία απέχει πολύ από την εικόνα ενός σύγχρονου αυτοκινητοδρόμου. Ο κύριος άξονας εκτείνεται σε 658km και μαζί με τους τρεις κάθετους δρόμους συγκροτεί δίκτυο άνω των 1.000km, κρίσιμο για τις μετακινήσεις και τις εμπορευματικές ροές ολόκληρης της Βόρειας Ελλάδας. Σε μεγάλα τμήματα υπάρχουν συνεχόμενοι κώνοι, χαμηλότερα όρια ταχύτητας, αποκλεισμένες λωρίδες και μεταφορά της κυκλοφορίας στον απέναντι κλάδο σηράγγων, ακόμη και σε σημεία όπου τη δεδομένη στιγμή δεν φαίνονται ενεργά συνεργεία. Ενδεικτικά, οι ρυθμίσεις στη σήραγγα Συμβόλου στην Καβάλα έχουν παραταθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026. Το βαθύτερο πρόβλημα είναι ότι ο άξονας παραδόθηκε στον νέο παραχωρησιούχο έπειτα από χρόνια ανεπαρκούς συντήρησης, με γερασμένο οδόστρωμα, παλαιά στηθαία και μεγάλες τεχνικές εκκρεμότητες. Από τις 73 δίδυμες σήραγγες, συνολικού μήκους σχεδόν 100km, οι 69 έχουν μήκος άνω των 500m και χρειάζονται αναβάθμιση και πιστοποίηση ώστε να καλύπτουν τις απαιτήσεις πυρασφάλειας και τη διέλευση επικίνδυνων φορτίων. Μέχρι να ολοκληρωθούν οι παρεμβάσεις, οι περιορισμοί επιβαρύνουν τις μεταφορές και στέλνουν οχήματα με επικίνδυνα φορτία σε μεγάλες παρακάμψεις. Οι πρώτες βαριές ασφαλτοστρώσεις ξεκίνησαν από το Κλειδί έως τη Σίνδο, ενώ οργανώθηκε κεντρικό εργοτάξιο στον Άγιο Αθανάσιο. Η επίσημη εκτίμηση είναι ότι διάσπαρτα εργοτάξια θα παραμείνουν σε όλο τον δρόμο για τα επόμενα χρόνια.

Μέσα σε αυτή την εικόνα, η τιμολογιακή επιβάρυνση είναι εντυπωσιακή. Από την 1η Ιανουαρίου 2026, το ταξίδι με ΙΧ από την Ηγουμενίτσα έως τους Κήπους ανέβηκε από 24,45€ σε 30,45€. Από το 2028 η συνολική χρέωση προβλέπεται να φτάσει τα 52,20€, όταν το 2023 ήταν 19,30€, διαφορά που αγγίζει το 170%. Για φορτηγά και λεωφορεία, η ίδια σύγκριση οδηγεί από τα 67,50€ στα 183,80€, με άμεση επίπτωση στο κόστος των εμπορευματικών μεταφορών. Ο νέος σταθμός στον Πλάτανο Ημαθίας θα χρεώνει τότε 2,85€ στα ΙΧ και 10,05€ στα βαρέα οχήματα. Παράλληλα καταργήθηκαν τα παλαιά εκπτωτικά προγράμματα για συχνούς χρήστες και κατόχους πομποδέκτη, όπως και οι δωρεάν διελεύσεις ανέργων, ενώ οι απαλλαγές των μόνιμων κατοίκων σε παραμεθόριες περιοχές Ηπείρου και Θράκης λήγουν στο τέλος του 2027. Η 35ετής παραχώρηση συνοδεύεται από τίμημα 1,275δισ. ευρώ και πρόγραμμα βαριάς συντήρησης άνω του 1,8δισ. ευρώ, με ξεχωριστό κονδύλι έως 180εκατ. ευρώ για τις σήραγγες. Προβλέπονται επίσης αντικατάσταση στηθαίων, αναβάθμιση των συστημάτων ασφαλείας και δημιουργία νέων χώρων εξυπηρέτησης και ανάπαυσης. Οι οδηγοί, όμως, καλούνται να πληρώσουν τις αυξήσεις πριν δουν ολοκληρωμένο το μεγαλύτερο μέρος των έργων, ενώ μετά το 2028 θα ακολουθούν ετήσιες αναπροσαρμογές βάσει πληθωρισμού. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η ασφάλεια και η ποιότητα της διαδρομής θα προλάβουν να φτάσουν το επίπεδο της τιμής.